Więcej o autorze

Zasady zatrudniania pracowników spoza Unii Europejskiej – obywateli Ukrainy i Białorusi.

1. Procedura uproszczona

(Niniejsza część opracowania obejmuje wyłącznie możliwość zatrudnienia w Polsce obywateli Białorusi i Ukrainy ) Od 01 stycznia 2014 r. zatrudnianie cudzoziemców będących obywatelami Ukrainy, Białorusi, Armenii, Gruzji, Mołdawii oraz Rosji odbywa się zgodnie z uproszczoną procedurą, tj. bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę dla cudzoziemca. Uproszczenie to ma jednak zastosowanie do cudzoziemców wykonujących pracę przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, niezależnie od liczby pracodawców, na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej, jeżeli przed podjęciem przez cudzoziemca pracy powiatowy urząd pracy, właściwy ze względu na siedzibę pracodawcy, zarejestrował pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia wykonywania pracy temu cudzoziemcowi, określające: nazwę zawodu, miejsce wykonywania pracy, datę rozpoczęcia i zakończenia pracy, rodzaj umowy stanowiącej podstawę wykonywania pracy, wysokość przewidywanego miesięcznego wynagrodzenia brutto, sekcję PKD i typ działalności, a także informujące o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o lokalny rynek pracy oraz o zapoznaniu się z przepisami związanymi z pobytem i pracą cudzoziemców (§1. pkt 22 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20.07.2011 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę – Dz. U. Nr 155, poz. 919 ze zm.).
Mapa drogowa działań pracodawcy, zamierzającego powierzyć wykonywanie pracy cudzoziemcowi zgodnie z opisanymi powyżej warunkami:
1. Wypełnienie druku oświadczenia wraz z kopią i złożenie oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi w Powiatowym Urzędzie Pracy w Grudziądzu celem jego zarejestrowania. Wzór oświadczenia załączony do opracowania.
2. Zapoznanie się i podpisanie pouczenia prawnego (dotyczącego przepisów związanych z pobytem i pracą cudzoziemców).
3. Rejestracja oświadczenia przez PUP (na miejscu „od ręki”, bezpłatnie).
4. Przekazanie zarejestrowanego oświadczenia cudzoziemcowi, który na jego podstawie uzyskuje w konsulacie polskim kraju stałego zamieszkania wizę w celu wykonywania pracy.
5. Pracodawca zatrudnia cudzoziemca po uzyskaniu wizy na okres wskazany w zarejestrowanym oświadczeniu (dopuszczalne są wszystkie stosowane do danej sytuacji formy, zarówno umowa o pracę, jak i umowy cywilnoprawne).

Prawa i obowiązki pracowników i pracodawców są takie same, jak w przypadku zatrudnienia obywateli polskich (pracownik-cudzoziemiec podlega zgłoszeniu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego). Oświadczenie musi zostać zarejestrowane przed datą rozpoczęcia pracy przez obcokrajowca.
Należy pamiętać, by w dokumentacji pracowniczej znajdowała się kserokopia ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP (wiza) przez cały okres świadczenia pracy.

2. Procedura „zwykła”

W innych przypadkach, pracodawca, który chce zatrudnić obywatela spoza UE/EOG, obowiązany jest uzyskać zezwolenie na zatrudnienie cudzoziemca. Wniosek o wydanie takiego zezwolenia składa się w Urzędzie Wojewódzkim. Decyzję o wydaniu zezwolenia podejmuje Wojewoda po uzyskaniu informacji starosty (Powiatowego Urzędu Pracy) o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o rejestry osób bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy. W tym celu pracodawca jest obowiązany zgłosić ofertę pracy na stanowisko, na którym zatrudniony będzie cudzoziemiec. Powiatowy Urząd Pracy w imieniu starosty (prezydenta) wydaje informację w terminie:
a) nie dłuższym niż 7 dni od dnia złożenia oferty pracy w przypadku braku kandydatów o odpowiednich kwalifikacjach,
b) nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia oferty pracy w przypadku zorganizowania rekrutacji wśród osób bezrobotnych i poszukujących pracy.

Również w tym przypadku pracodawca jest zobowiązany do sprawdzenia legalności pobytu cudzoziemca w Polsce i posiadania kopii dokumentu uprawniającego cudzoziemca do przebywania na terytorium RP (wiza, zezwolenie pobytowe) – ustawa z dnia 15 lipca 2012 r. o skutkach powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom nielegalnie przebywającym na terytorium Polski (Dz. U. z 2012 r. Poz. 769).
Sposób postępowania, tryb, opłaty
Stroną postępowania administracyjnego jest pracodawca, co oznacza, że o wydanie zezwolenia wnioskuje pracodawca, który ma zamiar zatrudnić obcokrajowca, nie sam cudzoziemiec. Wypełniony wniosek o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca wraz z wymaganymi dokumentami powinien być złożony co najmniej na 30 dni przed planowanym terminem zatrudnienia bądź przedłużenia zatrudnienia cudzoziemca.
Zezwolenie na pracę jest wydawane na czas określony, nie dłuższy niż 3 lata i może być przedłużone. W przypadku, gdy cudzoziemiec pełni funkcję w zarządzie osoby prawnej, która na dzień złożenia wniosku zatrudnia powyżej 25 osób, wojewoda może wydać zezwolenie na pracę na okres nie dłuższy niż 5 lat. Zezwolenia wydawane są dla konkretnego pracodawcy, konkretnego cudzoziemca oraz w konkretnym miejscu i na konkretnym stanowisku, na okres oznaczony datami. uzyska pozwolenie na pracę typu A. W przypadku typu A wojewoda wydaje zezwolenie, jeżeli uzyska informację od starosty właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania pracodawcy mającego zamiar zatrudnić cudzoziemca (wydaną nie wcześniej niż 180 dni przed złożeniem wniosku), że w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy, na proponowane miejsce pracy nie ma chętnych Polaków lub rekrutacja przeprowadzona na to stanowisko pracy wśród Polaków dała wynik negatywny. Ponadto, wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem nie będzie niższa od wynagrodzenia pracowników, wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku.
Cudzoziemiec posiadający zezwolenie na pracę jest uprawniony do wykonywania pracy, jeżeli przebywa legalnie w Polsce, np.:
a) na podstawie wizy, z wyjątkiem wizy, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 1, 20, 25 i 26 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, lub
b) na podstawie art. 61 ust. 3 lub art. 71a ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub
c) na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, z wyjątkiem zezwolenia udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53a ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, lub
d) na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen, lub
e) na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo obszaru Schengen, lub
f) w ruchu bezwizowym, o ile postanowienia umowy o ruchu bezwizowym przewidują możliwość wykonywania pracy przez cudzoziemców.

Legalizacja pobytu cudzoziemca w Polsce odbywa się na podstawie wydanego przez wojewodę zezwolenia na pracę. Samo zezwolenie natomiast umożliwia podjęcie pracy i podpisanie odpowiedniej umowy, tylko pod warunkiem posiadania przez cudzoziemca odpowiedniego dokumentu legalizującego pobyt na terytorium RP. W przypadku zakończenia okresu legalnego pobytu w Polsce lub utraty takiego pobytu przez cudzoziemca, pracodawca o rozwiązaniu umowy z cudzoziemcem niezwłocznie informuje organ, który wydał zezwolenie.
Pracodawca  składając wniosek o wydanie zezwolenia, przedstawia:
a) kopię wszystkich wypełnionych stron z ważnego dokumentu podróży cudzoziemca, którego dotyczy wniosek, a w przypadku, gdy cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży i nie ma możliwości jego uzyskania – kopię innego ważnego dokumentu potwierdzającego jego tożsamość;
b) informację starosty właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy, wydaną nie wcześniej niż 180 dni przed złożeniem wniosku, jeżeli jest ona wymagana;

c) potwierdzenie dokonania opłaty – zawierającą imię i nazwisko cudzoziemca – za postępowanie administracyjne,
d) pełnomocnictwo do reprezentowania pracodawcy, jeżeli w jego imieniu występuje osoba trzecia.
Wysokość opłat:
a) 50 zł – w przypadku wniosku o zezwolenie na pracę na okres do 3 miesięcy,
b) 100 zł – w przypadku wniosku o zezwolenie na pracę na okres powyżej 3 miesięcy,
c) wniosek o przedłużenie zezwolenia – 50% powyższych kwot.

Zezwolenie na pracę może zostać przedłużone, pod warunkiem, że podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi złoży stosowny wniosek do wojewody nie wcześniej niż w terminie 90 dni i nie później niż w terminie 30 dni przed upływem okresu ważności zezwolenia na pracę. Okres proponowanego zatrudnienia musi w takim wypadku następować bezpośrednio po okresie, na który wydane zostało aktualne zezwolenie. Do przedłużenia zezwolenia na pracę stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wydawania zezwolenia na pracę.
Wzór wniosku o wydanie zezwolenia na zatrudnienie cudzoziemca wraz z załącznikami – załączony do opracowania.
Informacje dodatkowe
Ustawowy termin administracyjny na wydanie decyzji to miesiąc. W szczególnie uzasadnionych przypadkach nie później niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Od decyzji można się odwołać do Ministra ds. Pracy i Polityki Społecznej, za pośrednictwem wojewody, w terminie 14 dni od dnia odbioru (doręczenia) decyzji.
Pracodawca zatrudniający cudzoziemca, od którego jest wymagane posiadanie zezwolenia na pracę, ma obowiązek niezwłocznie poinformować organ wydający zezwolenie w przypadku niepodjęcia przez cudzoziemca pracy w okresie 3 miesięcy od daty rozpoczęcia ważności zezwolenia na pracę lub zakończenia wykonywania pracy przez cudzoziemca wcześniej niż 3 miesiące przed upływem ważności zezwolenia na pracę.
Dokumenty sporządzone w języku obcym, z wyjątkiem dowodów osobistych lub dokumentów podróży, służące za dowód w postępowaniu o wydanie zezwolenia, składa się wraz z ich tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego.