Więcej o autorze

Zasada konkurencyjności a wymiana środka trwałego.

Podmioty, które uzyskały dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, a jednocześnie nie są zobowiązane do stosowania przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. Poz. 907 ze zm.)1 – przy wydatkowaniu środków na produkty i usługi będące elementem danego projektu stosują tzw. zasadę konkurencyjności.
Zasada konkurencyjności wynika przede wszystkim z art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 09 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 275 ze zm.), zgodnie z którym podmiot, który ubiega się o udzielenie wsparcia przeznaczonego na zakup towarów lub usług lub otrzymał od Agencji takie wsparcie i nie jest zobowiązany do wyboru wykonawcy z zastosowaniem przepisów o zamówieniach publicznych, dokonuje wyboru wykonawcy z zachowaniem zasad przejrzystości i uczciwej konkurencji. Beneficjent zobowiązany jest do podjęcia wszelkich działań, aby wybór wykonawcy odbywał się w sposób obiektywny i bezstronny. Obowiązki beneficjenta w tym zakresie precyzują wytyczne, regulaminy i umowa o dofinansowanie.

Umowy o dofinansowanie przewidują jednak uprawnienie beneficjenta (za zgodą Instytucji Wdrażającej/Instytucji Pośredniczącej II stopnia) do zbycia środka trwałego nabytego z wykorzystaniem dofinansowania, jeżeli stał się on przestarzały w związku z szybkim rozwojem technologicznym. W takim przypadku beneficjent zobowiązany jest zakupić ze środków własnych inny środek trwały w terminie 3 miesięcy od dnia sprzedaży środka trwałego, przestarzałego w związku z szybkim rozwojem technologicznym tak, by utrzymać określoną w umowie trwałość projektu (3 lata lub 5 lat). Czy w tej sytuacji

(zakupu nowego środka trwałego) beneficjent jest również zobowiązany do stosowania zasady konkurencyjności?
Odpowiedź brzmi TAK, choć jest ona wynikiem wykładni systemowej. Skoro bowiem pierwotnie nabyty środek trwały był współfinansowany ze środków unijnych, a tym samym przy jego zakupie stosowana była zasada konkurencyjności, to do jego zamiennika kupowanego z wykorzystaniem środków pochodzących ze sprzedaży pierwotnego środka trwałego, a więc środków pośrednio „unijnych”, również ma zastosowanie zasada konkurencyjności.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest przepis art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), zgodnie z którym wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy (m. in. środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W zakres tych procedur wchodzą wytyczne i umowy o dofinansowanie. Zgodnie natomiast z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości,

0- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia

doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.

Zgodnie z powyższym, nabycie nowego środka trwałego w zamian przestarzałego środka trwałego powinno następować z zachowaniem zasady konkurencyjności.
Posługując się wykładnią językową wzorów umów o dofinansowanie, zaryzykować można również odmienne twierdzenie. W każdym bowiem wzorze umowy o dofinansowanie, dostępnym na stronie internetowej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, znajduje się sformułowanie, iż „(…) Beneficjent lub Partner jest zobowiązany zakupić ze środków własnych inny środek trwały (…)”. Oznacza to, że zakup dokonywany jest nie ze środków „unijnych”, lecz środków własnych beneficjenta, które w konsekwencji nie podlegają rygorom zasady konkurencyjności.

Ostatecznie wybór odpowiedniego stanowiska należy do beneficjenta, jednak warto na etapie uzyskiwania zgody Instytucji Wdrażającej/Instytucji Pośredniczącej II stopnia na zbycie środka trwałego zapytać właściwą instytucję o jej stanowisko w tej sprawie, które pozwoli na uniknięcie ewentualnych problemów w przyszłości.

Jeżeli jest tylko jeden dostawca i firma jest zmuszona u niego dokonać zakupu, np. ze względu na jakieś specyficzne cechy zamówienia, to taką konieczność trzeba dobrze uzasadnić, tak, aby w przyszłości kontrolerzy nie mieli wątpliwości, że zakup na takich warunkach był mimo wszystko prawidłowy.