Więcej o autorze

Jak właściwie skonstruować umowę pożyczki pomiędzy osobami fizycznymi?

Umowa pożyczki jest to najprostsza czynność kredytowa. Często pożyczka jest mylona z kredytem. Podstawową różnicą jest to, że pożyczka nie musi być udzielana w konkretnym celu i może jej udzielić osoba fizyczna, a nie wyłącznie instytucja kredytowa. W zależności od woli stron umowa pożyczki jest odpłatna, bądź nieodpłatna – formą odpłatności są odsetki ustawowe lub umowne. Podmiot, który udzielił pożyczki nie ma obowiązku naliczania i pobierania odsetek od pożyczonej kwoty.

Często pożyczka udzielana jest ustnie – brak istnienia pisemnej umowy pożyczki nieco komplikuje sprawę. Zazwyczaj umowy ustne są wiążące, ale jeżeli chcemy dochodzić swoich racji w sporze prawnym, to właśnie umowy spisane dają nam większą szanse na wyegzekwowanie pożyczonej kwoty. Umowa pisemna pozwala na pełne ustalenie warunków pożyczki, a co najważniejsze fakt sporządzenia pisemnej umowy pożyczki zaoszczędza nam wielu nieporozumień. Najważniejszą korzyścią płynącą ze sporządzenia umowy pożyczki na piśmie jest możliwość przedstawienia dokumentu jako dowód w sprawie.

Konstrukcję umowy pożyczki uregulowano w III Księdze Kodeksu cywilnego w artykułach od 720 do 724. Umowa ta cechuje się dwustronnością zobowiązania i ma charakter konsensualny.

Według art. 720 Kodeksu cywilnego „przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości”.

Istotne elementy umowy pożyczki:

FORMA UMOWY-

Jeżeli wartość pożyczki jest wyższa niż 500 złotych, to umowa pożyczki powinna być stwierdzona pismem. Jest to jednak forma zastrzeżona jedynie dla celów dowodowych. Nic nie stoi na przeszkodzie, by pożyczka mogła zostać zawarta w formie ustnej. W wyroku z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt V ACa 53/2013 Sąd Apelacyjny w Gdańsku orzekł, że udzielenie pożyczki powyżej tej kwoty bez zachowania formy pisemnej nie wpływa na ważność tej czynności prawnej, ponieważ udzielenie pożyczki może zostać dokonane w sposób dorozumiany. Należy stwierdzić, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde takie zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Samo pokwitowanie odebrania pieniędzy może zostać potraktowane jako wystarczający dowód zawarcia umowy pożyczki (wyrok Sądu Apelacyjnego z roku 2007 r, sygn. akt ACa 37/2007).

JASNE OKREŚLENIE STRON UMOWY –

Stronami umowy są dający oraz biorący pożyczkę. W wypadku osób fizycznych konieczne będzie podanie  danych, takich jak: ich imiona, nazwiska, daty urodzenia, adres zamieszkania, numer ewidencyjny dokumentów tożsamości (dowód, osobisty, paszport, ważna legitymacja studencka), opcjonalnie PESEL. Warto by wskazanie stron po przedstawieniu ich danych adresowych zawierało również oznaczenie, którym będą one określane w dalszej części umowy, np. zwany dalej „pożyczkobiorcą.

WSKAZANIE PRZEDMIOTU UMOWY –

Przedmiotem umowy pożyczki mogą być pieniądze lub rzeczy. Przedmiot pożyczki powinien być opisany w sposób wyczerpujący. W szczególności należy zamieścić cyfrowy oraz słowny zapisu waluty w przypadku pieniędzy lub dokładny opis jeśli chodzi o wydanie rzeczy.

Jeżeli przedmiotem pożyczki jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, zaciągający pożyczkę może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub umowa zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej.

CZAS TRWANIA UMOWY –

W umowie należy zamieścić informacje o dacie i miejscu jej zawarcia. Wskazanie tych elementów może być podstawą terminowej zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnej oraz umownych konsekwencji z datą tą związanych (np. gdy spłata nastąpić ma 6 miesięcy liczonych od dnia zawarcia umowy). Sporządzanie umów z datą wsteczną jest zabronione. Nieistotne jest, czy data zawarcia wskazana zostanie na początku, czy na końcu umowy.

WARUNKI ZWROTU POŻYCZKI –

Postanowienia w  umowie pożyczki mogą zakładać, że

  • zwrot następuje wraz z odsetkami,
  • w ratach,
  • w innej walucie niż pieniądze pożyczono,
  • wskazywać miejsce spełnienia świadczenia,
  • formę zwrotu (w gotówce lub przelewem),
  • informować o możliwości przedwczesnej spłaty.

Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie został przez strony w umowie oznaczony, dłużnik obowiązany jest ją zwrócić w ciągu sześciu tygodni od wypowiedzenia dokonanego przez dającego pożyczkę.

ODSETKI –

Obowiązkowym elementem umowy pożyczki nie jest  wynagrodzenia dla dającego pożyczkę. Jednak jeżeli pożyczkodawca chce otrzymać odsetki musi to zapisać w umowie. W umowie najlepiej określić roczną wysokość odsetek. Wynagrodzenie w umowie pożyczki można określić również inaczej np. kwotowo. Warto też określić termin i sposób płatności odsetek. Strony umowy nie mogą ustalić wyższych odsetek niż te, które są regulowane przepisami prawa.

WARUNKI WYPOWIEDZENIA UMOWY-

Wypowiedzenie może obejmować tryb natychmiastowy, dzienny, tygodniowy i inne. Może przysługiwać zarówno pożyczkobiorcy, jak i dającemu pożyczkę.

ODSTĄPIENIE OD UMOWY-

Pożyczkodawca może odstąpić od umowy i odmówić wydania przedmiotu pożyczki, gdy zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, jeżeli w chwili zawarcia umowy o takim złym stanie drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

PODPISY STRON –

Strony powinny własnoręcznie podpisać umowę.

  • Gość

    Bardzo ciekawy i profesjonalnie napisany artykuł.

  • Grzegorz Talar

    Czy przy pożyczkach między osobami fizycznymi można wykorzystać mechanizm poręczyciela? Tzn, jeśli chcę pożyczyć komuś pieniądze to czy jest możliwość dodania trzeciej strony, która może być zabezpieczeniem dla spłaty pożyczki?
    Czy taki mechanizm ma w ogóle sens przy pożyczkach między osobami fizycznymi?

    • Gosia

      Oczywiście można i ma sens. Pozdrawiam,