Więcej o autorze

Koszty prawnika w przedsądowym postępowaniu w zakresie szkód komunikacyjnych z tytułu odpowiedzialności cywilnej.

 Poszkodowani z tytułu szkód komunikacyjnych, którzy nie spowodowali kolizji często nie wiedzą w jaki sposób dochodzić swoich roszczeń i są bezsilni w konfrontacji z ubezpieczycielami, którzy jednostronnie określają jakie odszkodowanie należy wypłacić poszkodowanemu z tytułu odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. W ostatnich latach orzecznictwo Sądu Najwyższego pozwala na odzyskanie kosztów poniesionych przez poszkodowanego na prawidłowe dochodzenie należnego odszkodowania.
Jednym z kosztów jakie można dochodzić od ubezpieczyciela w razie dochodzenia roszczenia z tytułu odszkodowania OC jest zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2004 r. (III CZP 24/2004, LexPolonica nr 367046) możliwość dochodzenia, w zależności od okoliczności, kosztów ekspertyzy wykonanej na zlecenie poszkodowanego.
Wydając powyższe orzeczenie Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 822 k. c. zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłaty odszkodowania osobie trzeciej, za której szkodę odpowiedzialność ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz została zawarta umowa ubezpieczenia. Wskazał przy tym, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo SN, że nie ma różnicy w zdefiniowaniu szkody w prawie cywilnym i w prawie ubezpieczeniowym oraz uznał, że oznacza to zmniejszenie lub utratę aktywów bądź zwiększenie lub powstanie pasywów poszkodowanego. Pod pojęciem szkody kryją się również wydatki i koszty poniesione w następstwie zdarzenia wywołującego szkodę, co wynika z kompensacyjnego charakteru odszkodowania. Dla obliczenia wysokości odszkodowania nie wystarczy jednak tylko określenie rozmiaru szkody, gdyż granice obowiązku naprawienia szkody wyznacza normalny związek przyczynowy między zdarzeniem wywołującym uszczerbek a szkodą, a także należy przy tym uwzględnić okoliczności ograniczające zasadę pełnego odszkodowania.
Reasumując, należy wskazać, że ocena czy zaliczyć koszty ekspertyzy sporządzonej w postępowaniu przedsądowym na zlecenie poszkodowanego w zakres odszkodowania musi być dokonana po analizie całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności jest uzależniona od ustalenia, czy poniesienie tego kosztu było obiektywnie uzasadnione i konieczne, także w związku z ułatwieniem zakładowi ubezpieczeń ustalenia okoliczności wypadku i rozmiarów szkody.
Kolejnym z kosztów poniesionych w postępowaniu przedsądowym, którego zwrotu poszkodowany może domagać się od ubezpieczyciela są, zgodnie z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r. (III CZP 75/2011, LexPolonica nr 3059307), uzasadnione i konieczne koszty pomocy świadczonej przez osobę mającą niezbędne kwalifikacje zawodowe. Podlegają one zwrotowi w ramach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w zależności od okoliczności konkretnej sprawy.
Sąd Najwyższy rozważając przedstawione zagadnienie w pierwszej kolejności rozważył czy koszty pomocy prawnej, z jakiej korzysta poszkodowany w postępowaniu likwidacyjnym, stanowią uszczerbek majątkowy, który wchodzi w skład szkody spowodowanej wypadkiem komunikacyjnym. W związku z tym podkreślił, że normalny związek może wykraczać poza bezpośrednie konsekwencje i umożliwia także zaliczenie do zwykłych następstw zdarzenia szkodzącego uszczerbek majątkowy, który wynika z wydatków wymuszonych na poszkodowanym przez wystąpienie konkretnego zdarzenia.
Zasada pełnego odszkodowania daje podstawę do uznania, iż zasadny jest zwrot kosztów poniesionych na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika występującego w postępowaniu likwidacyjnym poprzez badanie związku przyczynowego przez pryzmat racjonalności i konieczności ich poniesienia.
Następną kwestią, którą zajął się Sąd Najwyższy było wykazanie, czy możliwość zaliczenia wydatków na pełnomocnika nie są wyłączone przez przepisy szczególne, co miało miejsce we wcześniejszych stanach prawnych. Obecnie zakres odszkodowania reguluje art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, który stanowi, że odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym. Ograniczeniem jest określona wysokość sumy gwarancyjnej, która wskazuje maksymalną kwotę odszkodowania. Ustawodawca określa zatem zasadę pełnego odszkodowania w zakresie szkód komunikacyjnych i nie wprowadza ograniczenia odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń do określonych roszczeń.
Sąd Najwyższy uznając możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu poniesionych kosztów profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu likwidacyjnym wskazał na jakich zasadach można ich dochodzić i uznał, że roszczenie tego typu podlega weryfikacji pod kątem konieczności ich poniesienia oraz weryfikacji czy pomoc świadczył podmiot dysponujący właściwymi kwalifikacjami, a także czy wysokość kosztów mieści się w granicach wyznaczonych uzasadnionym nakładem pracy oraz stosownemu wynagrodzeniu.
W konkluzji Sąd Najwyższy uznał, iż zasady wskazane w niniejszej uchwale można odnieść do innych form odpłatnej pomocy, której poszkodowany może potrzebować w postępowaniu likwidacyjnym. Dotyczyć to może skorzystania z porady prawnej w celu sformułowania roszczenia i określenia odpowiednich dowodów, zlecenia określenia zakresu oraz wyceny szkody rzeczoznawcy lub pomoc w czynnościach faktycznych związanych ze zbieraniem, dostarczaniem dowodów oraz ewentualnie innymi działaniami koniecznymi w postępowaniu likwidacyjnym. Każdorazowo jednak należy rozważyć poniesienie takich wydatków pod względem ich celowości.

Tagi: , , ,